Publikacje Mikołaja Krasnodębskiego
  Życiorys i wybrane publikacje Franciszka Gabryla
 

Mikołaj Krasnodębski

 

 

 

Życiorys i wybrane publikacje Franciszka Gabryla

 

 

 

Życiorys

 

            Franciszek Gabryl[1] – ksiądz, profesor filozofii i teologii, dziekan Wydziału Teologii i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, poseł na sejm krajowy (galicyjski) – urodził się 9 marca 1866 roku we wsi Wieprz koła Andrychowa, jako syn Jana i Katarzyny z domu Skowron. Gimnazjum klasyczne ukończył w Wadowicach. W roku 1886 – jako alumn krakowskiego Seminarium Duchownego – rozpoczął studia teologiczne na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Uczęszczał wówczas na wykłady M. Morawskiego i S. Pawlickiego. Studia teologiczne ukończył w 1890 roku nie uzyskując stopni naukowych. W tym samym roku otrzymał święcenia kapłańskie i rozpoczął pracę duszpasterską jako wikary w Bieńkówce, a następnie w Ślemieniu. Równocześnie podejmuje niedokończone poprzednio studia i w 1892 roku na Uniwersytecie we Wiedniu otrzymuje doktorat z teologii. Po obronie pracy doktorskiej pracuje jako wikary w Oświęcimiu, a następnie (w 1894) udaje się na stypendium naukowe za graniczne. Studiuje neoscholastykę w Rzymie (Gregorianium), we Fryburgu Szwajcarskim (u Mandonneta, Berthiera, Coconniera)[2], we Wrocławiu (u Baemkera), i w Louvain (u Merciera). Podczas pobytu we Fryburgu Gabryl spotkał się z K. Wajsem, który również był na stypendium naukowym. Po powrocie do Krakowa, w 1895 roku[3], habilituje się na Wydziale Teologicznym. Jego praca habilitacyjna pt.: Nieśmiertelność duszy ludzkiej w świetle rozumu i nowoczesnej nauki (wyd. Kraków 1895) stanowi kompilację tomizmu tradycyjnego i lowańskiego. Gabryl propaguje w środowisku krakowskim neoscholastykę i obok K. Wajsa jest jej pierwszym przedstawicielem w Polsce. Od października 1895 – jako prywatny docent teologii fundamentalnej i filozofii chrześcijańskiej Wydziału Teologii – prowadzi wykłady z teologii i filozofii, oraz seminarium na podstawie tekstu Sumy teologii Tomasza z Akwinu. Należy dodać, że za czasów S. Pawlickiego i F. Gabryla katedra filozofii na UJ była włączona do Wydziału Teologii. Podziału dokonano dopiero po śmierci Gabryla, kiedy jego następcą został K. Michalski[4].

W 1898 roku F. Gabryl otrzymuje nominację na profesora nadzwyczajnego, a w 1902 – na profesora zwyczajnego. Trzykrotnie pełni urząd dziekana Wydziału Teologii (1902/3; 1905/6; 1910/11), natomiast w latach 1907/8 piastuje godność rektora UJ. Ponadto bierze czynny udział w pracach Akademii Umiejętności jako członek Komisji Historii Filozofii. Przez jedną kadencję był posłem do Sejmu Krajowego. W Diecezji Krakowskiej pełnił obowiązki cenzora ksiąg religijnych i komisarza biskupiego do spraw nauczania religii w szkołach średnich.

F. Gabryl był autorem ponad 50. prac, głównie podręczników, z zakresu logiki, ontologii (metafizyki), psychologii, teorii poznania, historii filozofii polskiej. Do najważniejszych z nich należą: Logika formalna (Kraków 1899), Noetyka (Kraków 1900; Lublin 1931; tłumaczenie na j. czeski J. Sniżeka: Olomouc 1921), Metafizyka ogólna, czyli nauka o bycie (Kraków 1903), Psychologia (Kraków 1906), Filozofia przyrody (Kraków 1910), Polska filozofia religijna w XIX wieku (Poznań 1913-1914). W Polskiej filozofii religijnej XIX wieku Gabryl omawia polskie szkoły filozoficzne: kantowską, hegeliańską, schelingowską, tradycyjną, mistyczną i neoscholastyczną).

Należy dopowiedzieć, że podręczniki z teorii poznania i metafizyki są pierwszymi publikacjami tego typu w Polsce, zaś prace z psychologii i kosmologii (filozofii przyrody) wyprzedził swoimi publikacjami tylko o kilka lat K. Wajs. Z podręczników tych korzystano jeszcze po II wojnie światowej w wielu ośrodkach naukowych w Polsce. Wyparł je dopiero tomizm egzystencjalny, marksizm i filozofia szkoły lwowsko-warszawskiej. I tak np. uczył się z nich Wincenty Granat (w Seminarium Duchownym w Sandomierzu). Do dorobku Gabryla odwoływali się autorzy filozofii okresu międzywojennego (J. Stepa, K. Kowalski, F. Kwiatkowski, S. Domińczak, H. Jakubanis, i inni) i powojennego (S. Kowalczyk, A. B. Stępień). Prace Gabryla z zakresu teorii poznania oddziaływały na środowisko czeskie, oraz były przedmiotem polemiki na Uniwersytecie Katolickim w Orchard Lake w USA (F. Węgier).

Podręczniki Gabryla charakteryzują się tym, że zawierają duży zasób informacji dotyczących historii filozofii omawianego przez autora zagadnienia, w przeciwieństwie do ujęcia heurystycznego, które tomista z Krakowa spycha na margines swoich rozważań filozoficznych. Niekiedy nawet wydaje się, że nie opowiada się za którymś z omawianych przez siebie badań, a jedynie sugeruje „najbardziej dogodne” dla siebie stanowisko. Zapewne jest to jeden z powodów, dla których myśl Gabryla jest tak słabo znana.

 

Działalność publicystyczną oraz dydaktyczną Gabryla przerwała nagle śmierć w nocy z 6 na 7 stycznia 1914 roku, w Krakowie. 

 

 

 

Wybrane publikacje[5]:

 

A.     książki:

 

Apel Królowej Nieba, Ziemi i Polski, tł. Cecylia Wołkowicz (uzup. F. Gabryl), Brighton, Collegium Marianum, ok. 1877.

Nieśmiertelność duszy ludzkiej w świetle rozumu i nowoczesnej nauki, Kraków, 1895.

§         Rec.: A. G., Gazeta Kościelna, r. 3, nr 43, Lwów 1895, s. 399.

§         Rec.: Przegląd Kościelny, r. 7, nr 5, Poznań 1895, s. 353-358.

§         Rec.: S. Kobylecki, Przegląd Powszechny, t. 47, nr 8, Kraków 1895, s. 265-269.

§         Rec.: A. Pechnik, Przegląd Polski, t. 117, z. 1, Kraków 1895, s. 223-228.

§         Rec.: M. Furman, Przegląd Katolicki, r. 34, nr 19, Warszawa 1896, s. 303-304; nr 20, s. 318-319.

§         Rec.: M. Offmański, Przegląd Literacki, r. 1, nr 5, Kraków 1896, s. 11-12.

§         Rec.: X. R. R., Tygodnik Ilustrowany, półr. 1, nr 2, Warszawa 1896, s 39.

O kategoriach Arystotelesa, w: Rozprawy Akademii Umiejętności Wydziału Historyczno – Filozoficznego, t. 36, Kraków 1894, s. 1-165.

§         Rec.: W. Rubczyński, Przegląd Filozoficzny, r. 7, z. 3, Warszawa 1904, s. 341-347.

§         Autoreferat: Sprawozdanie Akademii Umiejętności, t. 1, nr 9, 1896, s. 10-12.

System filozofii, w: Logika formalna, t. 1, Kraków 1899. [Książka ta jest poprawioną pracą O kategoriach Arystotelesa].

§         Rec.: X. K. W. [prawdopodobnie : Kazimierz Wajs], Gazeta Kościelna, r. 7, nr 14, Lwów 1899, s. 111.

§         Rec.: A. Pechnik, Gazeta Kościelna, r. 7, nr 20, Lwów 1899, s. 159; nr 21, s. 165-167.

§         Polemika: F. Gabryl, „Odpowiedź na krytykę książki…”, tamże, nr 24, s. 194-195.

§         Rec.: J. Nuckowski, Przegląd Powszechny, t. 2, z. 4, Kraków 1899, s. 97-103.

§         Polemika: F. Gabryl, „Odpowiedź na krytykę książki…”, tamże, z. 5, s. 30-308.

§         Rec.: B. Żongołłowicz, Przegląd Katolicki, r. 39, nr 24, Warszawa 1901, s. 383-384; nr 25, s. 398-400.

5. Noetyka, Kraków, 1900.

§         Rec.: J. Rawski, Jb. f. Philos. u. Spekul. Theol., jg 15, Paderborn 1901, s. 489-492.

§         Rec.: A. Pechnik, Przegląd Polski, t. 139, z. 8, Kraków 1901, s. 297-301.

§         Rec.: J. Nuckowski, Przegląd Powszechny, t. 69, z. 1, Kraków 1901, s. 98-110.

Noetyka (wyd. 2 uzupełnione przez Jana Stepę bez naruszenia tekstu Gabryla), Lublin, bez roku wydania [prawdopodobnie wydanie pochodzi z roku 1931].

§         Rec.: X. A. P. [prawdopodobnie: Aleksander Pechnik], Gazeta Kościelna, r. 38, nr 7, Lwów 1931, s. 82-83.

Noetika, (przełożył i słowem wstępnym poprzedził Jan Snižek), Olomouc 1921.

Metafizyka ogólna czyli nauka o bycie, Kraków 1903.

§         Rec.: Ks. P [prawdopodobnie: Aleksander Pechnik], Gazeta Kościelna, r. 12, nr 4, Lwów 1904, s. 30.

§         Rec.: W. Giebartowski, Notatnik Biograficzny [?], nr 5, Warszawa 1904, s. 70-77.

§         Rec.: [Albert] Steuer, Przegląd Kościelny, t. 5, z. 1, Poznań 1904, s. 85-87.

§         Streszcz.: Sprawozdanie Wydziału Towarzystwa dla Popierania Nauki Polskiej za r. 1903, Lwów 1904, s. 5-6.

Psychologia, t. 1 i 2, Kraków 1906.

§         Rec.: A. Pechnik, Gazeta Kościelna, r. 14, nr 27, Lwów 1906, s. 275-276.

§         Rec.: M. Straszewski, Przegląd Powszechny, t. 115, z. 7, Kraków 1912, s. 117-123.

Filozofia przyrody, Kraków, 1910.

§         Rec.: J. Ciesielski, Ateneum Kapłańskie, t. 4, z. 2, Włocławek 1910, s. 181-186.

§         Rec.: X. P. [prawdopodobnie Aleksander Pechnik], Gazeta Kościelna, r. 18, nr 41, Lwów 1910, s. 512-513.

Dogmatyzm w poznaniu, w: W poszukiwaniu prawdy. Wstęp do teorii poznania. Sześć wykładów wygłoszonych w Auli Uniwersytetu [Jagiellońskiego] w 1909 r., wyd. i przedmowa M. Straszewskiego, Kraków 1911, s. 41-60.

§         Rec.: A. Skórski, Gazeta Wieczorna (Gazeta Poranna), nr 622, Lwów 1912, s. 3-4.

§         Rec.: Z. Zawirski, Ruch Filozoficzny, r. 2, nr 4, Lwów 1912, s. 60b-61a.

Logika ogólna, Kraków, 1912 [praca ta stanowi poprawioną wersję książki System filozofii].

§         Rec.: X. A. P. [prawdopodobnie Aleksander Pechnik], Gazeta Kościelna, r. 20, nr 15, Lwów 1912, s. 184-185.

§         Rec.: W. Biegański, Książka, r. 12, nr 7, Warszawa 1912, s. 317-319.

 Polska filozofia religii w wieku XIX, t. 1, Warszawa 1913, t.2, Poznań 1914.

§         Rec.: A. Zieleńczyk, Książka, r. 14, nr 8/12, Warszawa 1914, s. 79.

§         Rec.: Cz. Łukasik, Miesięcznik Kościelny, t. 12, z. 71/72, Poznań 1914, s. 298-301.

§         Rec.: W. Horodyński, Przegląd Filozoficzny, r. 17, z. 3, Warszawa 1914, s. 386-390.

§         Rec.: W. Kosiakiewicz, Słowo, nr 73, Warszawa 1914, s. 1.

§         Rec.: X. P. [prawdopodobnie Aleksander Pechnik], Gazeta Kościelna, r. 22, nr 41, Lwów 1914/1915, s. 495.

§         Rec.: X. P. [prawdopodobnie Aleksander Pechnik], Miesięcznik katechetyczno – wychowawczy, r. 4, , nr 12, Lwów 1914-1915, s. 561-562.

§         Rec.: I. Chrzanowski, Prawda, r. 35, nr 1, Warszawa 1915, s. 4-6; nr 2, s. 7-8; nr 3, s. 4-5; nr 4, s. 5.

§         Chrzanowski, Z epoki romantyzmu, Kraków 1918, s. 339-365.

§         Chrzanowski, Sprawozdanie Akademii Umiejętności, t. 20, nr 8, 1915, s. 51.

 

 

B.     artykuły:

 

1. Czy metafizyka ma rację bytu?, Przegląd Powszechny, t. 71, z. 7, Kraków 1901, s. 19-45. [artykuł ten w nieco zmienionej wersji znajduje się we Wstępie do Metafizyki ogólnej czyli nauki o bycie, s. 6-35].

O nieskończoności, Kwartalnik Teologiczny, r. 1, z. 1/2, Warszawa 1902, s. 26-46.

Analityczny charakter prawa przyczynowości, Kwartalnik Teologiczny, r. 1, z. 3/4, Warszawa 1902, s. 41-115.

Kilka hipotez o powstaniu ludzkiej mowy, t. 2, z. 7, Poznań 1902, s. 12-28; z. 8, s. 94-107; z. 9, 174-194; z. 11, s. 353-369; z. 12, s. 401-114.

Co to jest czas, Kwartalnik Teologiczny, r. 2, z. 1/2, Warszawa 1903, s. 69-84.

Co to jest przestrzeń, Kwartalnik Teologiczny, r. 2, z. 3, Warszawa 1903, s. 101-118.

Realizm i nominalizm w dziejach filozofii, Kwartalnik Teologiczny, r. 2, z. 4, Warszawa 1903, s. 65-76; r. 3, z. 1/2, Warszawa 1904, s. 28-66; z. 3/4, s. 25-50; r. 4, z. 1/2, Warszawa 1905, s. 57-76; z. 3/4, s. 17-33; r. 5, z. 1/2, Warszawa 1906, s 76-102.

Kilka uwag do pojęcia Absolutu, Przegląd Kościelny, t. 3, z. 2, Poznań 1903, s. 112-124; z. 3, s. 189-196.

Zum Begriff des Absoluten (przekład na j. niemiecki artykułu: Kilka uwag do pojęcia Absolutu), Jb. f. Philos. und Spekul. Theol., Paderborn 1903, s. 207-225.

Wyobrażenie typiczne a pojęcie, Kwartalnik Teologiczny, r. 3, z. 3/4, Warszawa 1904, s. 177-192.

Analiza aktu przypominania sobie, Kwartalnik Teologiczny, r. 4, z. 1/2, Warszawa 1905, s. 33-56.

[Rozbiór pracy] W. Witwicki, Analiza psychologiczna objawów woli, Lwów 1904, w: Przegląd Polski, t. 157, z. 1, Kraków 1905, s. 127-134.

Dusza w psychologii najnowszej, Kwartalnik Teologiczny, r. 4, z. 3/4, Warszawa 1905, s. 101-29; r. 5, z. 1/2, Warszawa 1906, s. 110-131.

Nieco o naturze obrazów pamięciowych, Przegląd Filozoficzny, r. 10, z. 4, Warszawa 1907, s. 582-596. [praca ta została wygłoszona jako referat na 10 Zjeździe Lekarzy Polskich].

§         Streszczenie: Jan Łukasiewicz, „Sprawozdanie z posiedzeń naukowych w sekcjach 10 Zjazdu Lekarzy i Przyrodników Polskich we Lwowie”, Lwów 1907/8, s. 93-94.

O duszy zwierzęcej, Przegląd Polski, t. 166, z. 4, Kraków 1907, s. 35-61

§         Streszczenie tekstu: O różnicach między duszą ludzką a zwierzęcą, Dwutygodnik katechetyczno – duszpasterski, r. 11, nr 7, Tarnów 1907, s. 258-261.

§         Streszczenie tekstu: O różnicy między duszą ludzką a zwierzęcą, w: Pamiętnik pierwszego kursu katechetycznego we Lwowie, Lwów 1907, s. 164-166.

Hasła w Encyklopedii Kościelnej (wydanie M. Nowodworskiego), t. 29-30 i 32, Warszawa 1907, 1910, 1913 („uczucie”, „umysł”, „uniwersalia”, „utopia”, „wola ludzka”).

Granice wszechświata, Ateneum Kapłańskie, t. 1, z. 2, Włocławek 1909, s. 13-24; z. 2, s. 120-137.

Stosunek filozofii do religii oświecenia p. Dra Stanisława Garskiego, [rozbiór pracy Garfein-Garskiego, System filozofii, Warszawa 1907], Gazeta kościelna, r. 18, nr 47, Lwów 1910, s. 582-583; nr 48, s. 594-596; nr 49, s. 608-610; nr 50, s. 623-25. [w części pierwszej błędnie wydrukowano nazwisko autora: Gabryel].

Dogmatyzm w poznaniu naszym, Ateneum Kapłańskie, t. 3, z. 1, Włocławek 1910, s. 1-14 [wersja pracy: Dogmatyzm w poznaniu].

Teoria Darwina w świetle paleontologii, Miesięcznik Kościelny, t. 3, z. 18, Poznań 1910, s. 443-458.

Darwinizm a stanowisko Kościoła katolickiego, Miesięcznik Kościelny, t. 4, z. 22, Poznań 1910, s. 252-24; z. 23, s. 367-329.

Skąd się wzięło życie organiczne na ziemi?, Wiara – Przegląd Katolicki, r. 2, nr 16, Warszawa 1910, s. 304-30, nr 17, s. 327-329.

23. Filozofia ks. arcybiskupa Ignacego Hołowińskiego, t. 6, z. 1, Włocławek 1911, s. 1-26. [por. Polska filozofia religijna].

 Idee filozoficzne ks. Stanisława Chołoniewskiego, Ateneum Kapłańskie, t. 6, z. 4, Włocławek 1911, s. 302-317 (Tekst podpisano: ks. J. Gabryl) [por. Polska filozofia religijna].

X. Karol Surowiecki nasz apologeta z końca XVIII a początku XIX w., Miesięcznik katechetyczno – wychowawczy, r. 1, z. 6/7, Lwów 1911, s. 263-271; z. 8/9, s. 336-346 [por. Polska filozofia religijna].

Czy logika jest nauką samoistną?, Przegląd Filozoficzny, r. 14, z. 2, Warszawa 1911, s. 213-230.

Nasza filozofia religijna w XIX w., Przegląd Powszechny, t. 110, z. 5, Kraków 1911, s. 209-230 [por. Polska filozofia religijna. Artykuł ten został również opublikowany w pracy wydanej pod redakcją M. Straszewskiego (Kraków 1921, s. 461-487) pt.: „Polska filozofia narodowa. 15 wykładów urządzonych staraniem Towarzystwa Filozoficznego w Krakowie. Wykład został wygłoszony 17 III 1911 r.].

§         K. Lubecki, Sprawozdanie z odczytu pt.: „Polska filozofia religijna w XIX wieku” (odczyt z cyklu Polska filozofia narodowa), Głos Narodowy, r. 19, nr 70, Kraków 1911, s. 3; Ruch Filozoficzny, r. 1, nr 4, Lwów 1911, s. 80a.

Idea ewolucji w teologii katolickiej, Przegląd Powszechny, t. 112, z. 12, Kraków 1911, s. 301-322.

Andrzej Towiański, Ateneum Kapłańskie, t. 7, z. 5, Włocławek 1912, s. 385-409 [por. Polska filozofia religijna].

§         Rec.: A. Brykczyński, Kilka uwag z powodu artykułu ‘Andrzej Towiański’ ks. Gabryla, Ateneum Kapłańskie, t. 8, z. 1, Włocławek 1912, s. 49-52.

§         Polemika: [prawdopodobnie: Andrzej Niemojewski], O Towiańskiego, Myśl Niepodległa, r. 7, nr 217, Warszawa 1912, s. 1190-1191.

Poglądy filozoficzne O. Piotra Semenenki, Miesięcznik katachetyczno – wychowawczy, r. 2, z. 1, Lwów 1912, s. 22-32; z. 2, s. 64-72; z. 3, 130-134; z. 4, s. 19-179 [por. Polska filozofia religijna].

 Pojęcia filozoficzne naszych scholastyków z XVII w., Ateneum Kapłańskie, t. 10, z. 2, Włocławek 1913, s. 97-114; z. 3, s. 217-227.

§         Tekst ten omawia poglądy Wojciecha Tylkowskiego. Referuje go K. Twardowski zob.: Ruch Filozoficzny, r. 3, nr 9, Lwów 1913, s. 253 a,b.

Rozum i wiara (Trzy konferencje wygłoszone na nabożeństwie w akademickim kościele św. Anny w Krakowie), Miesięcznik katechetyczno – wychowawczy, r. 3, z. 3, Lwów 1913, s. 105-116; z. 4, s. 10-165.

O filozofii ks. Piotra Semenenki, w: Kajsiewicz i Semenenko. Książka pamiątkowa z obchodu urządzonego ku ich czci 7 X 1913, Kraków 1913, s. 33-44.

O. Walerian Magni, Kapucyn (1586-1661), anty – arystotelik w XVII wieku, w: Archiwum Komitetu do Badań Historii Filozofii w Polsce, Kraków 1915, t. 1, cz. 1, s. 133-168 [praca wydana po śmieci F. Gabryla prawdopodobnie na podstawie autoreferatu pt.: O. Walerian Magni (1586-1661) jako anty – arystotelik, który został wygłoszony na 5 posiedzeniu Komisji Historii Filozofii Polskiej w dniu 20 maja 1913 r].

§         Sprawozdanie Akademii Umiejętności, t. 18, nr 5, 1913, s. 12.

§         Ruch Filozoficzny, r. 3, nr 9, Lwów 1913, s. 254b – 255a.

Charakterystyka filozofii w Polsce XVII i XVIII wieku oraz przyczyny jej upadku, Ruch Filozoficzny, r. 4, nr 1, Lwów 1914-1918, s. 29b-30a.

 

 

C. Recenzje napisane przez Franciszka Gabryla

 

1.       Morawski M., Celowość w naturze, wyd. 2, Kraków 1981, w: Österr. Literaturbl., Wiedeń 1893, kol. 359.

2.       Pawlicki. S, Żywot i dzieła Ernesta Renana, Kraków 1896, w: Przegląd literacki, r. 1, nr 5, Kraków 1896, s. 8-10.

3.       Stateczny E., Compendium historiae philosophiae. Usui scholastico aptavit…, Romae 1898, w: Przegląd Powszechny, t. 60, z. 10, Kraków 1898, s. 112-120.

4.       Twardowski K., O filozofii średniowiecznej, Lwów 1910, w: Przegląd Powszechny, t. 105, z. 3, Kraków 1910, s. 387-394.

5.       Wajs K., Dziwy hipnotyzmu, Przemyśl 1899, w: Przegląd Powszechny, t. 67, z. 7, Kraków 1900, s. 93-98.

 

 

D. W związku ze śmiercią:

 

1.  Lubecki K., „Ateneum Kapłańskie.”, t. 11, z. 2, Włocławek 1914, s. 166-170.

2.  Głos Narodowy, r. 22, nr 4, Kraków 1914, s. 1.

3.  Kronika Rodzinna [?], r. 47, nr 3, Warszawa 1914, dodatek.

4.  Nasz Sztandar, s. 63-64.

5.  Książka, r. 14, nr 1/2, Warszawa 1914 [t. 1], s. 106.

6.  Bystrzonowski, Którzy idziemy, r. 2, nr 2/3, Kraków 1914, s. 124-127.

7.  K[ierski Feliks?], Kurier Warszawski, r. 94, nr 9, Warszawa 1914, s. 34.

8.  Przegląd Katolicki, r. 52, nr 3, Warszawa 1914, s. 36-38.

9.  Słowo Polskie, r. 19, nr 7, Lwów 1914, s. 2.

10. Tygodnik Ilustrowany, półr. 1, nr 3, Warszawa 1914, s. 53.

11. X. P. [prawdopodobnie Aleksander Piechnik], Gazeta kościelna, r. 22, nr 5, Lwów        1914/1915, s. 58; nr , s. 69-70.

12. X. P. [prawdopodobnie Aleksander Pechnik], Miesięcznik katechetyczno – wychowawczy, r. 4, z. 2, Lwów 1914/1915, s. 105-107.

13. Muzeum, r. 30, t. 1, Lwów 1914/1915, s. 258.

14. Ruch Filozoficzny, r. 4, nr 1, Lwów 1914/1918, s. 32b; nr 2, s. 56a, b.

 

 

E. Opracowania:

 

1.      Banaszek A., Gabryl Franciszek, w: Słownik polskich teologów katolickich, pod red. H. E. Wyczawskiego, Warszawa 1981, t. 1, 496-498.

2.      Borzym S., Rzecznicy metafizyki w filozofii profesjonalnej, w: S. Borzym, H. Floryńska, B. Skarga, A. Walicki, Zarys dziejów filozofii polskiej 1818-1918, red. A. Walicki, Warszawa 1983, s. 250-252, 345-347.

3.      Dembowski B., Spór o metafizykę i inne studia z historii filozofii polskiej, Włocławek 19972, s.

4.      Garyl F., w: Enciclopedia Filosofica. Centro di Studia Filosofici di Gallarate, t. 2, Firenze 1967, s. 1556.

5.      Głombik Cz., Początki neoscholastyki polskiej, Katowice 1991, s.

6.      Gogacz M., Tomizm w polskich środowiskach uniwersyteckich, w: Studia z dziejów myśli świetgo Tomasza z Akwinu, Lublin 1978, s. 335-351.

7.      Iwanicki J., Problematyka filozoficzna w ciągu ostatniego 50-lecia w Polsce, Ateneum  Kapłańskie, t. 58, Włocławek 1959, s. 255-593.

8.      Kamieński S., Filozofia i nauka, Lublin 1993, s. 87-88.

9.      Kępa Z. J., Stanowisko Franciszka Gabryla wobec ewolucjonizmu. Szkic z historii filozofii przyrody, Ełckie Studia Teologiczne, t. 1, Ełk 2000, s. 129-140.

10.  Krasnodębski M., Dusza i ciało. Zagadnienie zjednoczenia duszy i ciała w wybranych tekstach Tomasza z Akwinu oraz w filozofii tomistycznej, Warszawa 2004, s. 67-78.

11.  Krasnodębski M., Franciszek Gabryl (1866-1914), w: Tomizm polski od encykliki Aeterni Patris do Soboru Watykańskiego II (1879-1962), red. A. Andrzejuk Warszawa 2008, w druku [poprawiony i uzupełniany tekst pt. Franciszka Gabryla antropologia i teoria poznania].

12.  Krasnodębski M., Franciszka Gabryla antropologia i teoria poznania, Forum Philosophicum, t. 8, Kraków 2003, s. 207-233. [streszczenie] F. Gabryl’s anthropology and theory of knowlegde, Forum Philosophicum, t. 8, Kraków 2003, s. 234-236.

13.  Krasnodębski M., Prawda i pewność w Noetyce Franciszka Gabryla (1866-1914), w: Philosophia vitam alere. Prace dedykowane Profesorowi R. Darowskiemu, Kraków 2005, s. 261-277.

14.  Krasnodębski M., Zagadnienie pożądania w antropologii Franciszka Gabryla (1866-1914), Studia Philosophiae Christianae, 39 (2003) 2, s. 328-349.

15.  Krasnodębski, Człowiek, jego poznanie i pożądanie w antropologii Franciszka Gabryla, rozprawa doktorska, Biblioteka UKSW, Warszawa 2003, ss. 236.

16.  Michalski K., Stanowisko księdza Gabryla w ruchu neoscholastycznym, Ateneum Kapłańskie, t. 13, Włocławek 1917, s. 46-56.

17.  Przymusiała A., Gabryl F. (1866-1914), w: Filozofia w Polsce. Słownik Pisarzy, Warszawa 1971.

18.  Przymusiała A., Ks. Franciszek Gabryl (1866-1914), Studia Philosophiae Christianae, 1 (1966), s. 259-264.

19.  Stępień A. B., Wartość poznawcza współczesnej filozofii tomistycznej, Studia Filozoficzne 206-207 (1983) 1-2, s. 51-84.

20.  Studia z polskiej myśli filozoficznej 1900-1939, red. L. Gawor, Lublin 1997.

21.  Śródka A., Uczeni Polscy XIX – XX stulecia, Warszawa 1995.

22.  Tupikowski J., Franciszek Gabryl, w: Powszechna Encyklopedia Filozoficzna, red. A. Maryniarczyk, t. 3, Lublin 2002.

23.  Usowicz A., Gabryl Franciszek, w: Polski Słownik Biograficzny, t. VII, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 1948-1958, s. 193-194.

24.  Węgier F., Dyalektyka, Orchard Lake, Michigan 1925.

25.  Węgier F., Kryteryologia, Orchard Lake, Michigan 1926.

26.  Zarys dziejów filozofii polskiej 1815-1918, red. A. Walicki, Warszawa 1986.

27.  Żegleń U., Gabryl Franciszek, w: Encyklopedia Katolicka, t. 5, red. L. Bieńkowski [i in.], Lublin 1989, s. 796.

 

 



[1] Por. K. Michalski, Stanowisko księdza Gabryla w ruchu neoscholastycznym, „Ateneum Kapłańskie”, t. 13, Włocławek 1917, s. 46-56; A. Przymusiała, Ks. Franciszek Gabryl (1866-1914), „Studia Philosophiae Christianae”, t. 1, ATK, 1966, s. 259-264; Tenże, Gabryl F. (1866-1914) [hasło], w: Filozofia w Polsce. Słownik Pisarzy, Warszawa 1971, s. 90; A. Usowicz, Gabryl Franciszek [hasło], w: Polski Słownik Biograficzny, t. VII, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 1948-1958, s. 193-194; M. Banaszek, Gabryl Franciszek [hasło], w: Słownik polskich teologów katolickich, pod red. H. E. Wyczawskiego, Warszawa 1981, t. 1, 496-498; U. Żegleń, Gabryl Franciszek [hasło], w: Encyklopedia Katolicka, t. 5, pod red. L. Bieńkowskiego, P. Hemperka, S. Kamińkiego, J. Misiurka, K. Staweckiej, A. B. Stępnia, P. Szafrańskiego, J. Szlagi, A. Weissa, Lublin 1989, s. 796.

 

Na uwagę zasługuje pracowanie A. Usowicza, który sięga do następujących materiałów: Curriculum vitae własnoręcznie napisane przez F. Gabryla (w: Aktach Wydziału Teologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, nr 25 i w Aktach Senatu Akademii, nr 69/c, Archiwum UJ.); Katalogii Wydziału Teologii UJ. z r. 1886; Elenchus examinum rigorosorum et promotionum ad gradum in Facultate Theologiae Cracoviensi, Archiwum UJ.; Księgi metrykalne Urzędu Parafialnego w Wieprzu; Archiwum Kapitulne w Krakowie.

 

[2] Por. J. Wołczański, Ksiądz profesor Kazimierz Wajs. Życie i działalność (1865-1934), w:  Chrześcijanie, pod red. B. Bejze, t. 17, Warszawa 1986, s. 63.

[3] Autorzy nie są zgodni co do dat habilitacji i nominacji Gabryla na profesora nadzwyczajnego i zwyczajnego. Daty te inaczej podają nekrologii, inaczej periodyki naukowe (np. Ruch filozoficzny: habilitacja – 1896; nominacja na prof. nadzwyczajnego – 1897), z kolei Kroniki Uniwersytetu Jagiellońskiego operują datami lat akademickich. Podobne rozbieżności istnieją w przypadku daty śmierci (Por. A. Przymusiała, Ks. F. Gabryl, dz. cyt., s. 260). Autor niniejszej dysertacji opiera się na  sposobie datowania według A. Usowicza (por. PSB), który przyjmuje też A. Przymusiała, M. Banasezk i U. Żegleń.

[4] Por. K. Michalski, Filozofia wieków średnich, Kraków 1998, s. 8.

[5] Na podstawie: Bora A., Kadler A., Biografia filozofów polskich (1865-1895), Warszawa 1971.

 

 

© Mikołaj Krasnodębski 2008

 

 
  Jesteś: 71627 odwiedzający  
 
=> Chcesz darmową stronę ? Kliknij tutaj! <=